Đam mê. Ảnh: Việt Văn

 
Tay máy thám tử với nụ cười và ánh mắt

Mỗi triển lãm ảnh của Việt Văn thể hiện một chủ đề xã hội và ý tưởng sáng tạo khác nhau, nhưng những tác phẩm thành công hấp dẫn nhất của anh luôn luôn là những bức ảnh ghi lại những khoảnh khắc sẻ chia, va đập giữa hai thế giới, hai mối bận tâm, hai cách nhìn đời, hai luồng suy nghĩ, hai tư cách của người giương ống kính. Trong các triển lãm Đạo và đời, Tồn tại hay không tồn tại, Hai giờ một ngày tại Hà Nội của Việt Văn ta đã thấy khá rõ đặc điểm này. Một nụ cười của các nhà sư khi tập võ trong một khoảnh khắc giao thoa giữa đời và đạo, một vẻ mặt đam mê nghệ thuật của nhà sư khi đánh đàn ghi ta, những gương mặt hân hoan của các nhà sư khi ngồi bệt xuống đất nghỉ giữa đường, một nụ cười hồn nhiên của anh chàng khách du lịch người nước ngoài trong khoảnh khắc bị con chó cắn vào gấu quần lôi đi... Đến triển lãm Màu mặt trời lần này, ta lại bắt gặp một nụ cười của các cô gái Nhật khi đứng bên nhau cho khách du lịch chụp ảnh, một ánh mắt đầy ẩn ý của cô gái Nhật mặc thời trang nhìn xéo sang các cô gái mặc trang phục kimono truyền thống - những nụ cười, những ánh mắt trong ảnh Việt Văn có thể coi là khoảnh khắc va chạm giữa đời và đạo, giữa cái thiêng liêng và cái thế tục, giữa cái đẹp và cái hàng ngày nhàm chán, cô đơn. Trong những ánh mắt và nụ cười ấy chứa chất bao nhiêu nghịch lý, bao nhiêu năng lượng văn hóa, bao nhiều cảm xúc miên man u uẩn giữa đạo và đời – những cảm xúc tinh tế ẩn kín trong chiều sâu những thân phận, những kiếp người chợt ló rạng qua ốnh kính ranh mãnh, nhanh nhạy của thám tử văn hóa Việt Văn.

Đặt ống kính trong khoảng giữa Đạo và Đời, giữa cây cỏ và đô thị, giữa súc vật và con người, giữa nghệ sĩ và nhà báo để chộp lấy khoảnh khắc giao hòa, sẻ chia giữa hai thế giới, hai điểm nhìn, hai mối quan tâm vẫn thường xuyên cách biệt, Việt Văn đã nhuốm màu thiền cho những bức ảnh phóng sự năng động, tự nhiên, không bày đặt của mình. Cái tâm thức thiền bừng ngộ được biết đến từ khi Phật Diếp Ca trả lời câu hỏi của Phật tổ Như lai bằng cái lặng im của một nhành hoa nâng lên trên tay đã khai mở cho nghệ thuật phương Đông từ bao đời, hầu như những tác phẩm sáng tạo với tâm thức Thiền đều xa lạ với tính chất hình sự. Thế nhưng, khi nhà báo Việt Văn chụp ảnh bằng cái nhìn nhạy cảm với khí vị thiền, anh đã tung ra những bức ảnh phóng sự đầy tính bằng chứng ghi lại những khoảnh khắc con người hiển hiện ra rất rõ ràng cả trong thái độ và trong hành vi, dù đó là thái độ ráo riết hay khoan dung, nhất quán hay chập chờn, lơ đãng lay tập trung tâm trí... tất thảy đều là sự bộc lộ hồn nhiên và chân thực đến cốt lõi trong khoảnh khắc.

Có thể nói, Việt Văn đã pha chất thám tử vào ống kính nghệ thuật của mình. Phong cách độc đáo đó của Việt Văn đã được phát huy một cách thoải mái, tự nhiên khi anh có cơ duyên chĩa ống kính vào con người và cỏ cây nước Nhật, xứ sở giao hòa giữa các đối cực, vũ trụ mênh mông thu nhỏ trong những vườn đá, những cây cảnh xinh xinh, các đô vật khổng lồ bên cạnh những đồ mini và những căn nhà nhỏ thấp, các võ sĩ samurai quyết liệt sẵn sàng rút kiếm ra mổ bụng để bảo toàn danh dự vẫn đang sống cùng chú mèo máy Doremon, biểu tượng của hòa nhập mang thông điệp chia sẻ về văn hóa đi khắp mọi nơi...