tham tu tu
Home / PHÓNG SỰ ĐIỀU TRA / Thám tử Sài Gòn về làng… Ăn đất

Thám tử Sài Gòn về làng… Ăn đất

Thám tử sài gòn (T&T) kể chuyện:

 Thám tử sài gòn về làng… Ăn đất

 “Ở đây có chuyện lạ Việt Nam đó chú… Chuyện về người ăn đất!”, cô bé con bà chủ nhà trọ tại thị trấn Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc nói khi gặp các thám tử tư Sài Gòn về vùng đất này tìm hiểu thực hư của chuyện đất ở đây có thể ăn thay… cơm và trị bá bệnh theo yêu cầu của khác hàng. Cô bé đang hào hứng định kể tiếp thì bà mẹ ngắt lời: “Lạ gì mà lạ…! Tao ăn từ hồi mày còn nằm dưới … đầu gối kìa”.

 Ăn đất- chuyện xưa như… trái đất!

 Theo lời chỉ dẫn, các thám tử của công ty thám tử tư Sài Gòn (T&T) tìm đến ngôi nhà “bà Lạc chuyện lạ Việt Nam” nằm gần bên nghĩa trang liệt sĩ huyện. Dọc đường, mấy anh trung niên đang đẩy đất đắp đường hỏi đùa các thám tử tư Sài Gòn: “Này, theo anh thì ăn đất có gì lạ?”. một vài thám tử Sài Gòn đang ầm ừ chưa biết trả lời sao thì họ xì xầm: “Chẳng có gì là lạ cả, tụi mình ăn từ nhỏ có gì là lạ nhỉ…?!” Đi tiếp một khúc, Thành, thám tử tư Sài Gòn, hỏi tiếp một bà cụ: “Thưa cụ, nhà bà Lạc ăn đất ở đâu ạ?” “Này, đây không ăn đất đâu nhé. Đây chỉ ăn ngói thôi!”- Bà cụ trả lời.

Cũng may là hôm nay bà Lạc không đi lấy đất. Thấy nhà có khách, bà cụ đon đả mời khách vào nhà. Tính cởi mở của cụ thể hiện ở động tác vừa rót nước mời khách vừa hỏi han đủ chuyện. “Đất của tôi nạc và ngon lắm”, bà cụ tưởng các thám tử tư Sài Gòn là người đến mua đất nên quảng cáo. Như để chứng minh điều mình nói, bà cụ gọi đứa cháu nội bưng lên một dĩa ngói thết khách. Thám tử Sài Gòn đang chần chừ nhìn những thỏi đất vàng mơ trong dĩa thì bà cụ đã trếu tráo nhai như người ta ăn sôcôla trong ngày lễ Valentine.

Bà cụ ăn rất vô tư, ăn rất ngon lành và rất nhiệt thành! Thám tử tư Sài Gòn cầm một miếng lên xăm xoi, quả thật miếng đất mềm mịn như thỏi sôcôla bỏ trong tủ lạnh, đưa lên ngửi thì có mùi thơm như thịt hun khói. Thám tử Dũng, một người trong đoàn của thám tử Sài Gòn, mạnh dạn đưa vào miệng trong tiếng động viên của bà: “Ăn đi cháu, ngon lắm! Ăn rồi nghiện cho mà coi…” Miếng ngói mịn màng tan dần trong miệng. Nó không hề có cát như tôi tưởng tượng, vị chan chát, mằn mặn, bùi bùi… lan toả trong lưỡi. Thám tử Dũng mở to mắt và từ từ thưởng thức món ngói trong ánh mắt trìu mến của cụ Lạc. Liếc sang, các thám tử thấy cụ đã xơi xong một miếng và đang ngon lành xơi tiếp miếng thứ hai.

Cứ tưởng là lòng nhiệt thành của cụ sẽ vơi giảm khi biết các thám tử tư Sài Gòn không mua đất ăn. Ai dè, cụ lại càng rôm rả thêm: “Cũng nhờ mấy chú mà bà được lên tivi, được nhiều người tìm đến mua ngói ăn nhiều hơn. Mấy tuần trước mấy bác dưới Hà Nội đưa bà về tham dự hội thảo hội thiếc gì đó… Chà, Hà Nội người đông làm bà mệt quá!” Để vui lòng chủ nhà, một thám tử tư Sài Gòn nhặt thêm một miếng ngói nữa cho vào miệng. Khi ‘miếng… đất là đầu câu chuyện” đã phát huy được công năng thì bà Lạc xởi lởi: “Bây giờ thì ít rồi chứ trước đây người ta bày ngói bán từng mớ như bán rau, bán cá ngoài chợ. Chị em con gái như bà thời đó cứ hễ đi chợ là thế nào cũng phải tạt qua hàng ngói mua mấy mớ gói trong lá chuối khô đem về ăn dần. nhiều khi mua được ít bà phải dấu chia làm nhiều chỗ trong nhà để khi thèm có cái mà ăn. Nhất là những lúc đi qua lò nung ngói, lò nung gạch, cứ nghe mùi đất là thèm chảy dãi ra đấy cháu ạ! Nói thì xấu chứ hồi trước đi đâu là chị em cũng vận một vài hòn nơi cạp quần để gặm cho đỡ buồn miệng. Nó mà lên cơn thì cứ như mấy ông thèm thuốc lào ấy…”

Chiều đổ bóng vắt qua cái sân nhà nửa cổ kính nửa hiện đại nhưng bà vẫn vui vẻ nhận lời khi các thám tử Sài Gòn đề nghị dẫn đi lấy đất. Đồ nghề của bà đơn giản chỉ là cây dao. Bà nói khi vừa ngồi lên xe: “Ở đây có mấy người cứ trách bà sao lại quảng cáo cái món kì dị làm xấu mặt quê nhà. Nhưng bà có thấy gì là xấu đâu. Bà ăn từ thuở tấm bé đến nay đã 81 tuổi rồi vẫn khoẻ, đâu thấy có bị đường ruột đường riệc gì đâu? Vẽ chuyện… Thôi thì việc ta ta cứ làm cháu à!” Nhìn bà cười khoe hàm răng đen nhánh và nét mặt đầy đặn ở cái tuổi “xưa nay hiếm” các thám tử tư Sài Gòn không thể nghi ngờ sức khỏe của người có thâm niên ăn đất nhất nhì ở cái làng này!

lang an dat

Chỉ độ 15 phút sau bà bảo các thám tử tư Sài Gòn dừng lại bên “đồi Công an”. Sở dĩ người ta gọi nó là “đồi Công an” vì đơn giản nó nằm cạnh trụ sở Công an huyện Lập Thạch. Bà cụ tiến gần ụ đất còn sót lại giữa cái gò đã được san bằng. Đi một vòng quan sát, bà Lạc dừng lại bên vệt đất màu vàng nâu và nói: “Sức bà yếu rồi, không đào được nữa đâu, phải đi tìm chỗ nào người ta xúc, ủi mà nhặt thôi. Lúc nào có khách tới đặt làm nhiều thì bà phải thuê một người nữa cùng đứa cháu nội đi đào ở nơi khác”. Đôi tay bà cụ đưa cây dao một cách thành thục nạy ngói ăn. Từng vỉa ngói nhẹ nhàng tách ra khỏi lòng đất ở độ sâu chừng 3 mét. Cầm miếng ngói trên tay cụ giải thích: “Miếng trông mịn, vàng ươm này chúng tôi gọi là nạc. Nó là thứ ngon nhất, ăn không có cát mà béo, bùi. Còn miếng sẫm này thì kém hơn… Lấy ngói cũng phải biết cách chứ không thì ăn phải đất đấy chú ạ…’

Bà gọt gọt một miếng ngói ăn còn sống rồi đưa cho các thám tử tư Sài Gòn. Như hiểu ý, thám tử Dũng nhẹ nhàng đưa vào miệng một cách thận trọng… Ngói sống có vị tương đối khác với ngói đã hun chín. Mùi hơi nặng hơn, vị chát hơn nhưng dường như lại mát và béo hơn…! Thấy thám tử tư Sài Gòn ăn có vẻ ngon lành, bà cụ cao hứng kể: “Bà có người bạn ở xóm nhưng về Hà Nội sống lâu lắm rồi, thế mà cứ một vài tháng bà ấy lại lên đây mua một ít ngói đem về ăn. Bà ấy bảo thèm và nhớ ngói lắm. Như bà đây này, cả ngày đi vào đi ra cũng xơi đâu vài lạng ngói chứ chơi. Mấy đứa con nó ngăn bà hoài nhưng thèm quá, không bỏ được…” Măm tiếp một miếng ngói thật nạc, bà cụ kể tiếp: “Ngày bà còn bé, người lớn đi chợ hay đi làm đồng về là thế nào cũng kiếm một ít ngói làm quà cho trẻ con. Người ta ăn như trẻ con ăn kẹo bây giờ. Mà có phải một mình đàn bà con gái ăn đâu, đàn ông thanh niên cũng ăn đấy chứ…” Trời đã chập choạng tối, các thám tử tư Sài Gòn và bà gom hết ngói vừa lượm được cho vào túi mang về. Đằng xa, một vài chú mục đồng cũng học theo bà cụ lượm từng thỏi đất thật ngon, thật nạc cho vào miệng tróm trém nhai…

Qua nhà bà Trần Thị Bảy, người hàng xóm đồng niên cùng với cụ Lạc, các thám tử tư Sài Gòn được nghe câu chuyện về ăn ngói của làng này từ thuở hai bà còn ở truồng. Theo cụ Bảy thì tục ăn đất ở cái làng này phải có từ cả chục đời nay. Hồi trước cụ ăn nhiều lắm, nhưng vài năm trở lại đây thì hết thèm và cũng hơi ngại… với sắp trẻ nên bỏ luôn. Nhưng cụ nói: “Hồi trước do đói và nghèo, xóm chòm xúm lại có gì đãi nhau ăn cho vui miệng ngoài ngói đâu? Ông ăn, bà ăn, con ăn, cháu ăn… ăn tuốt tuồn tuột! Mấy năm lại đây người ta ít ăn hẳn, mà ăn thì cũng ít ai công khai vì ngại thiên hạ cười chê… Chợ búa cũng ít bán, biết thì đến nhà mua thôi.” Cụ Lạc được hứng khoe: “Hôm trước có một chú nói ở đâu tận Sài Gòn ra đặt tôi làm mấy tạ. Còn thỉnh thoảng cũng có người ở nơi khác đến mua dăm ba ký, vài ba yến.”  Cụ Bảy kể rằng cô con dâu của cụ trước đây cũng đi theo người ta học mót nghề chế biến ngói ăn đem ra chợ bán. Nghe đâu ở cái làng này trước đây đã có những người khá giả lên  nhờ nghề làm ngói đấy…

Công nghệ chế biến ngói ăn với một vài nhà buôn là cả một bí quyết. Nhưng với cụ Lạc thì “chẳng có gì mà dấu giếm cả”. Cụ nhiệt tình chỉ cho các thám tử tư Sài Gòn cách làm: “Bước đầu tiên là phải chọn cho được những miếng ngói thật ngon, thật nạc. Sau đó phơi cho khô rồi đem hun khói cây sim độ hơn hai tiếng là ăn được. Phải ủ làm sao cho khói nó ám vào ngói càng nhiều càng tốt, như vậy ngói mới thơm cháu ạ…”

Được biết, chị Xuyên con cụ Lạc cũng đã từng nghiện món ngói, các thám tử tư Sài Gòn tìm đến hỏi chuyện thì được chị cho biết: “Lúc có bầu cháu đầu thì thấy thèm lắm, ăn đến no mà vẫn thèm. Nhưng đến đứa thứ hai thì chẳng thèm nữa… Bây giờ người trẻ ở đây người ta ít ăn ngói nữa rồi, chỉ phổ biến ở thời mấy cụ mà thôi. Có chăng chỉ có mấy bà ốm nghén mà thôi… Tôi có một người bạn làm nghề giáo viên nghiện món này lắm. Thời tem phiếu là chị ăn hàng ngày, chị còn khen ngon hơn là ăn thịt!”

Trên đường trở về, các thám tử tư Sài Gòn tạt vào một quán chè bên đường nghỉ mệt. Biết chuyện, anh chủ quán kéo một hơi thuốc Lào nghe “rít…” rồi tha thán: “Ối dào, cũng tại cái của nợ đó mà tôi nghiện thuốc lào đấy. Trước đây tôi nghiện món ngói lắm. Sau này thấy ăn đất kỳ kỳ nên tôi bỏ. Mà bỏ nó cũng khó lắm, nó cứ buồn miệng thế nào ấy… Thế là tôi nghiện luôn điếu cày này!”

Tiếp xúc với giới khoa học thì mới vở lẽ là nó chẳng hề mới mẻ gì cả. Nói như tiến sĩ Nguyễn Việt – Giám đốc Trung tâm Tiền sử Đông Nam Á thì: “Hiện tượng ăn đất của một số cư dân trên toàn thế giới đã được ghi chép và được giới khoa học chú ý đến hàng thế kỷ nay rồi… Đó là một hiện tượng cần xem xét kĩ dưới góc độ khoa học xã hội lẫn khoa học tự nhiên chứ không nên nhìn nhận ở mức độ là chuyện kỳ dị…” Theo tìm hiểu của công ty thám tử tư Sài Gòn T&T thì ghi chép trong sách “Lĩnh Nam chích quái” phần lễ vật được dùng trong nghi thức hôn nhân ở bước dạm hỏi thời vua Hùng là: “Việc hôn nhân lấy gói đất làm đầu”. Sau khi xem xét kĩ, giới chuyên môn cho rằng ngoài ý nghĩa tượng trưng của “gói đất” thì có thể nó cũng là ngói ăn như thể miếng trầu từ thời cổ xưa vậy…

 Ăn đất nhìn ở góc độ khoa học.

 Vừa qua, một hội thảo do các nhà nghiên cứu dân tộc học, văn hóa học và địa chất đến từ Trung tâm tiền sử Đông Nam Á, Đại học Quốc gia Hà Nội và Bảo tàng dân tộc học Việt Nam đã tổ chức một hội thảo về “Tục ăn đất”. Điều này là dấu hiệu đáng mừng cho một cái nhìn toàn diện, khoa học về hiện tượng này.

TS Nguyễn Việt, giải thích về “tục ăn đất” như sau: “Hiện tượng ăn đất được ghi nhận rộng rãi từ Á qua Âu, từ Phi qua Mỹ. Thói quen ăn đất bắt nguồn từ bản năng loài người phải tự cân bằng khoáng chất trong cơ thể, nó cũng như một số đồng bào miền núi thiếu muối nên đốt tranh lấy tro để ăn vậy… Dần dà, thói quen này được lưu truyền từ đời này qua đời khác.” Ông còn cho biết thêm rằng ngay giữa Hà Nội cũng đã ghi nhận được dăm ba trường hợp trẻ em ở độ tuổi thay răng gỡ vữa xây nhà để ăn (loại vữa vôi có từ thời Pháp). Hay như hiện tượng ăn ngói tương tự như ở Lập Thạch, không phải ai cũng ăn, phổ biến vẫn là những người thai nghén. Cũng có lúc cùng một người nhưng giai đoạn đầu thì thèm nhưng sau lại thôi như trường hợp chị Xuyên con cụ Lạc. “Khi cơ thể mất cân bằng về khoáng chất thì người ta thèm, khi đã đủ đầy thì sự thèm đó chẳng còn nữa”, TS Nguyễn Việt lý giải.

Theo thông tin tìm hiểu của văn phòng thám tử Sài Gòn, ngay tại Đức và một vài nước khác người ta đã đóng hộp đất ăn để bán. Có loại dùng thoa như kem, có loại để ăn như sôcôla. Tuy nhiên, qua hội thảo vừa qua, giới chuyên môn cũng đã có lời khuyến cáo với những người có thói quen ăn đất: Đây không phải là tật xấu, nhưng cũng không nên ăn một cách thái quá. Vả lại, đất lấy từ tự nhiên dù có rất nhiều khoáng chất có lợi cho sức khoẻ con người nhưng trong đó cũng chứa một hàm lượng nhất định những nguyên tố hóa học có hại cho sức khoẻ. “Vấn đề là phải tinh lọc chúng, và phải khảo sát được đồng bào vùng nào thiếu loại khoáng chất nào để bổ sung cho phù hợp với nhu cầu thiếu khoáng trong cơ thể của mỗi cộng đồng khác nhau”, ông Nguyễn Việt phân tích. Tóm lại, về tác động tích cực của muối khoáng và vi chất dinh dưỡng thì khoa học ngày nay đã khẳng định về mặt nguyên lý nhưng về chi tiết thì còn nhiều vấn đề cần được tiếp tục tìm hiểu, nghiên cứu.

Chia tay với cụ Lạc, các thám tử Sài Gòn cứ nhớ mãi nụ cười đầy vẽ tự hào của bà cụ: “Nghe đâu người Pháp cũng đã từng mang mẩu đất về Paris nghiên cứu đấy chú ạ…”

Nguồn: Thám tử Sài Gòn T&T

                                                                                                           

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)
Thám tử Sài Gòn về làng… Ăn đất , 10.0 out of 10 based on 1 rating
 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>